Ethics Eye

සෑම විටම පුද්ගල-ප්‍රථම භාෂාවක් භාවිතා කරමු!

‘දිට්වා’ සුළි කුණාටුවෙන් සිදු වූ දැඩි විනාශය අතරතුර, ආබාධ සහිත කාන්තාවක් ගුවන් යානයක් මගින් ආරක්ෂිත ස්ථානයකට රැගෙන ඒමේ සිදුවීමක් වාර්තා විය. මෙවැනි ස්වභාවික ව්‍යසනයක් හමුවේ දැඩි අසරණභාවයට පත්වන පුද්ගලයන් ගැන වාර්තා කිරීමේදී, ඔවුන්ගේ මානුෂීය අභිමානය ආරක්ෂා වන පරිදි භාෂාව හැසිරවීම මාධ්‍යයේ පරම වගකීමකි.

මෙහිදී ලෝකයේ පිළිගත් ප්‍රමිතිය වන්නේ ‘Person-first language’ හෙවත් ‘පුද්ගලයාට මූලිකත්වය දෙන භාෂාව’ භාවිත කිරීමයි.

එය වැදගත් වන්නේ ඇයි?

සාම්ප්‍රදායිකව භාවිතා වන ‘ආබාධිත කාන්තාව’ (A disabled woman) වැනි යෙදුම් මගින් ඇයව මුළුමනින්ම ‘ආබාධය’ මත පදනම් කර අර්ථකථනය කරයි. නමුත්, ‘ආබාධ සහිත කාන්තාව’ (A woman with a disability) ලෙස සඳහන් කිරීමෙන්, ඇය මූලිකවම මනුෂ්‍යයෙකු බවත් (Person First), ආබාධය ඇය සතු එක් තත්ත්වයක් පමණක් බවත් (Disability Second) තහවුරු කරයි.

විශේෂයෙන්ම ගුවන් යානයකින් දිවි බේරාගෙන එන මෙවැනි සංවේදී හා අසීරු අවස්ථාවක, ඇයව හුදෙක් ‘ආබාධිතයෙක්’ ලෙස ලේබල් නොකර, ඇයගේ මනුෂ්‍යත්වයට මුල් තැන දීම (Humanising the survivor) අත්‍යවශ්‍ය වේ. නිවැරදි වචන භාවිතය යනු හුදු භාෂාමය රීතියක් නොව, විපතට පත් මිනිසුන්ට ගෞරව කිරීමේ සදාචාරාත්මක පියවරකි.

“ආබාධිතයා” යන ලේබලය ඉවත ලා, “ආබාධ සහිත පුද්ගලයා” ලෙස හඳුන්වමින් ඔවුන්ගේ මනුෂ්‍යත්වයට මුල් තැන දීමට (Put the person first) අපි සියලු දෙනාම අද සිට කැපවෙමු!

(YouTube වෙත එක්කොට තිබූ දෙසැම්බර් 02, 2025 දින තෝරාගත් රූපවාහිනී රාත්‍රී ප්‍රධාන සිංහල පුවත් විකාශයන් ඇසුරිණි.)